АвтоАвтоматизацияАрхитектураАстрономияАудитБиологияБухгалтерияВоенное делоГенетикаГеографияГеологияГосударствоДомДругоеЖурналистика и СМИИзобретательствоИностранные языкиИнформатикаИскусствоИсторияКомпьютерыКулинарияКультураЛексикологияЛитератураЛогикаМаркетингМатематикаМашиностроениеМедицинаМенеджментМеталлы и СваркаМеханикаМузыкаНаселениеОбразованиеОхрана безопасности жизниОхрана ТрудаПедагогикаПолитикаПравоПриборостроениеПрограммированиеПроизводствоПромышленностьПсихологияРадиоРегилияСвязьСоциологияСпортСтандартизацияСтроительствоТехнологииТорговляТуризмФизикаФизиологияФилософияФинансыХимияХозяйствоЦеннообразованиеЧерчениеЭкологияЭконометрикаЭкономикаЭлектроникаЮриспунденкция

Сурет 4.6 «Кейнс кресі» моделі 11 страница

Читайте также:
  1. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 1 страница
  2. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 2 страница
  3. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 3 страница
  4. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 4 страница
  5. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 5 страница
  6. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 6 страница
  7. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 7 страница
  8. ALTERED STATES OF CONSCIOUSNESS PSYHOSEMANTICS 8 страница
  9. Annotation 1 страница
  10. Annotation 2 страница
  11. Annotation 3 страница
  12. Annotation 4 страница

2. Халықаралық еңбек бөлінісі мен тауар айырбасына әсер ететін факторлар мыналар болып табылады: әлеуметтік-жағрафиялық; табиғи экономикалық; техникалық экономикалық факторлар; ғылыми техникалық проресс.

3. Халықаралық сауда теориялары меркантилистер мен физиократтардың, классикалық саяси экономия өкілдерімен дами түсті. Әсіресе, халықаралық саудада Д.Рикардоның салыстырмалы артықшылықтар теориясы маңызды орын алады, сонымен қатар, А.Смиттің, Милльдің, Хекшер-Олиннің, Леонтьевтің, Портердің теориялары халықаралық сауданы әріқарай дамыта түсті.

4. Сыртқы сауданы реттеуде мемлекеттік жүргізетін экономикалық саясаттарын протекционистік саясат және еркін сауда саясаты деп бөледі.

5. Сауда саясатында қолданылатын тарифтік және тарифтік емес шектеулер орын алады. Тарифтік шектеуге кедендік баж салығы жатады, ал тарифтік емес шектеулерге лицензиялар, квоталар, еркін экспорттық шектеулер, демпинг, сауда эмбаргосы жатады.

 

Дәріске арналған әдістемелік кеңестер:

1. Тақырыпты оқу барысында студент халықаралық сауданың мәніне, негізгі теорияларына, халықаралық экономикалық қатынастардың түрлеріне, мемлекеттің жүргізетін сауда саясатының түрлеріне, халықаралық саудадағы кедергілердің түрлеріне ерекше мән беруі қажет.

2. Халықаралық саудадағы салыстырмалы артықшылықтар шығындарын есептей білу қажет.

3. Ашық экономика жағдайындағы сыртқы сауда мультипликаторын график арқылы түсіндіріп есептеп шығара білу қажет.

4. Статистикалық мәліметтер негізінде елдің сыртқы экономикалық көрсеткіштерін анықтау қажет, әртүрлі макроэкономикалық параметрлердің көмегімен ел экономикасының әлемдегі бәсеке қабілеттілік көрсеткіштерін анықтай білу қажет.

5. Тақырыпты толық меңгеру үшін статистикалық мәліметтермен қоса негізгі әдебиеттер тізімінде көрсетілген оқулықтарды міндетті түрде игеру қажет.

 

15-тақырып. Кеңес беру дәрісі

Төлем балансы. Валюта бағамы

 

Мақсаты: төлем балансының макроэкономикалық мәнін ашу, оның не-гізгі баптарына сипаттама беру және олардың өзара байланыстылығын көрсету. Макроэкономикалық саясаттың төлем балансы жағдайына әсерін қарастыру. Төлем балансының артықшылығы мен тапшылығына тоқталу. Валюта нарығы-ның түсінігін ашу. Валюта бағамының түрлерін қарастыру.

 

Дәріс жоспары:

1. Төлем балансы: мәні, құрылымы, баптарының өзара байланысы.

2. Валюта нарығы. Валютаның әртүрлі бағамдары.

 

Негізгі түсініктер: төлем балансы; сауда балансы; төлем балансының тапшылығы; «Джей-қисық» сызығы; валюта; валютаның түрлері; валютаның айырбасталымы; валюталық нарық; валюта бағамы; валюталық келісімдер; қалқымалы валюта бағамы; тіркелген валюта бағамы; сатып алушылық қабі-летінің паритеті; т.б.

 

Тақырыптың мазмұны.

Төлем балансы - мемлекеттің әлемдік нарықтағы экономикалық әрекеттерінің көрінісі, айнасы. Төлем балансына елдің барлық қарым-қатынасының экономикалық сандық мәні кіреді.

Халықаралық валюта қорының анықтамасы бойынша төлем балансы құрамына мыналар кіреді:

  1. Ағымдық операциялар шоты - тауар мен қызметтер экспорты мен импорты, таза инвестицияданр таза табыстар және таза трансферттік аударымдар (мемлекеттік және жеке тұлғалардың)
  2. Капитал қозғалысы мен қаржы ооперацияларының шоты - ұзақ мерзімдік инвестициялар (тікелей және қоржындық); қысқа мерзімдік капиталдар қозғалысы шотына активтермен жасалған халықаралық мәмілелер кіреді: акция, облигация, жылжымайтын мүліктен түскен табыс және шетелден сатып алынған активтерге шығындар.
  3. Ресми резервтер өзгерісі – мемлекеттің алтын қоры, әлемдік баға мен валюта бағамының өзгерісіне байланысты алтын валюта резервін қайт бағалау, елдегі алтынның бір бөлігін алтын қорына ауыстыру, ХВҚ-ның кейбір елдерге СДР беруі, шетел валютаның резервін пайдалану.

 

Төлем балансы шоттарының өзара байланысы

Ағымдық шот пен қаржы шотының байланысын былай көрсетуге болады.

Макроэкономикалық тепе-теңдік

Y=C+I+G+Xn

Y-C-G=C-I-G-Xn-(C+G)

Sn=Sn=I+Xn, Sn-ұлттық қор жинағы

(I-S): Xn=0 (ҰБтың араласуынсыз

икемді валюта бағамы режиміндегі төлем

балансы),

мұнда: (I-S) – капитал қозғалысы мен қаржы операцияларның сальдосы, Xn – ағымдық операциялар сальдосын көрсетеді.

Макроэкономикалық тепе–теңдіктен қаржы шоты мен ағымдық шоттардың бір–біріне теңесіп отыратындығын көреміз.

X-M=Xn=-(I-S)-S-I

Сыртқы баланс ішкі баланс

Төлем балансының ағымдық операциялар бойынша тапшылығы көбінесе капиталдың таза келуімен қаржыландырылады.

Xn<0=>X-M<0=> X<M

I-S>0=>I>S шетелден валюта келеді.

(қарыздар)

Егер инвестиция ұлттық жинақ қорынан жоғары болса (I-S), онда инвестиция шетелдерден қаржыландырылады. Мемлекет әлемдік рынокта қарыздар болады.

Керісінше, егер ұлттық жинақ қоры инвестициядан жоғары болса (S>I) болса, онда артық жинақтаулар шетелдіктерді несиелеуге жұмсалады. X>M => Xn > 0, бұл жағдайда мемлекет әлемдік рынокта кредитор болады.

Сонымен ағымдық операциялардың активті сальдосы капиталдың кетуіне әсер етеді, өйткені ағымдық шоттағы артық қаржы шетелде қозғалмайтын мүлік алуға, қарызға беруге жұмсалады.

Xn>0=>X-M>0=> X>M

I-S<0=>I<S валюта шетелге кетеді.

(кредитор)

 

Мұндай төлем балансының реттелуі тек ұлттық банктің ешқандай араласуынсыз, ресми валюталық резервті өзгертпеген жағдайда жүзеге асырылады. Валюта бағамының икемді болуы (еркін болуы) ағымдық және қаржылық шоттарды автоматты түрде теңестіріп отырады.

Ұлттық Банктің ресми валюта резервтері.

Егер Ұлттық Банк шетел валютасын валюта қорынан сатуы және сатып алу арқылы валюта бағамына әсер етеді. Ресми валюта резервтеріне алтын,шетел валютасы, ХВҚ –ғы мемлекеттің несие үлесі, СДР несие алудың арнайы құқы кіреді. Төлем балансының тапшылығы Ұлттық Банктің ресми қорын қаржыландырылуы арқылы жойылады. Бұл жағдайда ішкі нарықта шетел ел валютасының ұсынысы артады. Ұлттық валютаның ұсынысы қысқарылады да, айырбас бағамы салыстырмалы көтеріледі, нәтижесінде ұлттық экономикаға тежеушілік әсер етеді.

Керісінше, төлем балансының активті сальдосы Ұлттық банктің ресми резервін өсіреді. Шетел валютаның ұсынысы қысқарады, ұлттық валютаның ұсынысы ұлғаяды, ал оның айырбас бағамы – салыстырмалы төмендейді. Нәтижесінде экономикаға ынталандырушылық әсер етеді.

Ұлттық Банктің шетел валютасын сату және сатып алу жағдайы ресми резервтермен операциялар деп аталады. Бұл валюта қоры операциялары тағайындалған валюта бағамын сатып отыру үшін қолданылады. Ақырында ағымдық шот сальдосы, қаржы шотының сальдосы, ресми резервтер өзгерісінің қосындысы 0-ге тең болуы тиіс.

 

CAB+CA+ ∆OR=0

Мұндағы: CAB- ағымдық шот сальдосы;

CA- қаржылық шот сальдосы;

∆OR- Ұлттық Банктің ресми резерв өзгерісі

Қысқа мерзімді кезеңінде ағымдық шот, қаржылық шот және төлем балансы сальдолары қор жинағы мен инвестиция көлемін анықтайтын бюджет-салық саясаты мен әлемдік пайыз мөлшерлемесі сияқты факторлар әсерінен өзгеруі мүмкін.

Ұлттық қор жинағының шамасы бюджеттік-салық саясатының шараларына байланысты. Ынталандырылатын фискалдық саясат ұлттық қор жинағының (Sn) қысқаруымен бірге жүреді. Бұл қаржы шотының оң сальдосын және ағымдық операциялардың теріс сальдосын қалыптастырады.

Тежеуші фискалдық саясат ұлттық қор жинауды ұлғайтады, бұл қаржышотының тапшылығы мен ағымдық операциялар шотының активті сальдосына әкеледі.

Әлемдік пайыз мөлшерлемесінің өсуі қаржы шотының тапшылығы мен ағымдық шотттың оң сальдосына әкеледі. әлемдік пайыз мөлшерлемесінің төмендеуі керісінше нәтиже береді.

Отандық әдебиеттерде валюта рыногында мынадай анықтама береді: валюта нарығы дегеніміз шетелдік валютаны және шетелдік валютаның төлем құжаттарын сату-сатып алу жөніндегі әлеуметтік-экономикалық және ұйымдық қатынастар жүйесі.

Жалпы алғанда, валюта нарығы – валюта мәмілелері жасалатын нарық, яғни онда белгілі атаулы валюта бағамы бойынша бір елдің валютасы екінші елдің валютасына айырбасталады.

Еліміздің ішкі валюталық рыногі қалыптасу кезеніңде. Еліміздің коммерциялық банктері сыртқы қарыздарын өтегенде рынокқа валютаның айтарлықтай көлемін шығарады. Бұл ұлттық валютамызға да әсерін тигізеді.

Валюта бағамы – бір елдің валютасын екінші елдің валютасына айырбастағандағы валюталардың қатынасы.

Қазіргі кезде валюта бағамын белгілеуде екі әдіс бар:

1. валютаның еркін айналымдағы бағамы (құбылмалы);

2. тағайындалатын валюта бағамы (тұрақты).

Валютаның еркін айналымдағы (құбылмалы) бағамы бойынша бағам ұсыныс пен сұраныс әсерінен қалыптасады.

Бұл әдістің тиімділігі: ол автоматты түрде түзетіліп төлем балансының артықшылығы мен тапшылығы жойылады.

Валютаның құбылмалы бағамынан әсер ететін факторлар:

1. Тұтынушы талғамының өзгеруі. Басқа елдің тауарына деген тұтынушының талғамы, көзқарасы сол елдің валютасына әсер етеді. Мысалы, жапондық тауарлардың сапасы жоғары болса, онда тұтынушылар ол тауарларды көбірек алады. Соған байланысты шет ел валютасына сұраныс туады.

2. Табыстың салыстырмалы азаюы. Бір елдің ұлттық табысы басқа елдің табысына қарағанда салыстырмалы жоғары болса, ол елдің валюта бағамы төмендейді.

3. Бағаның салыстырмал өзгеруі. Егер бір елде баға өссе, ал басқа елде қалыпты болса, онда жергілікті тұтынугылар басқа елдің салыстырмалы арзан тауарларын тұтынады. Сөйтіп шет ел валюталарына сұранысты көбейтеді. Нәтижесінде ұлттық валюта құнсызданады.

4. Салыстырмалы нақты пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі. Қатаң ақша-несие саясатын жүргізу нәтижесінде инфляцияны ескергендегі нақты пайыз мөлшерлемесі басқа елдерге қарағанда жоғары болса сол ел инвестициялауға тиімді елге айналады. Нәтижесінде ұлттық валютаға сұраныс туады.

5. Алыпсатарлық. Түрлі жорамалдарға байланысты (инфляцияның өсу қаупі, пайыз мөлшерлемесінің төмендеуі) тұлғалар ұлттық валютасын басқа қалыпты валюталарға айырбастауға ұмтылуы сол валютаға сұранысты тудырып, ұлттық валютаға қарағанда қымбатталады. Құбылмалы валюта бағамының кемшіліктері:

- Белгісіздік және сауданың нашарлауы.

- Сауда жағдайы. Елдің экономикасы халықаралық нарық валютасының бағамына төмендегідей жағдайда нашарлайды. Валюта бағамына тәуелді болады.

- Тұрақсыздық. Ішкі экономикаға жағымсыз әсер етеді.

Тағайындалған (тұрақты) валюта бағамы. Ұлттық валюталардың қатынасы заңды түрдегі валюталық паритетке негізделіп ресми түрде негізделеді. Тұрақты валюта бағамы жүйесінде Ұлттық банк сыртқы және ішкі валюталардың салыстырмалы бағасын немесе валюта паритетін тағайындап отырады.

Құбылмалы валюта бағамы жағдайында валюта тапшылығы автоматты түрде жойылады. Ал тұрақты валюта бағамы жағдайында бұл проблеманы мемлекет шешуі керек. Валюта тапшылығын жою төмендегідей әдістермен жасалады:

- Резервтерді қолдану. Бұл ең жеңіл тәсіл. өйткені мемлекет иелігіндегі валюта қоры бағам ауытқулары байқалған кезде қолданылады. Бәрақ бұл әдістің кемшілігі егер теріс сальдо ұзақ уақыт байқалатын болса, онда бұл саясаттан бас тарту керек болады.

- Сауда саясаты. Бұл мемлекеттің бағамды бір қалыпта ұстау мақсатында импортты шектеп, экспортты ынталандыру саясаты. Импортты квота, өосымша кедек салығын салу арқылы шектейді. Алайда мұндай жасанды шектеулер экономиканың дамуына кері әсерін тигізуі мүмкін.

- Валюталық бақылау. Мемлекет шетке тауар шығарушыларға шетел валютасын тапсыруға міндеттейді. Жиналған валютаны шетелден тауар әкелушілерге бөліп береді. Сөйтіп импорт пен экспортты теңестіреді. Бұл әдістің кемшіліктері: сауданың бұзылуы, алалаушылық, таңдаудың шектелуі, қара базар.

- Ішкі макроэкономикалық реттеулер. Салық және ақша саясаттарын жүргізу арқылы шетел валютасына сұранысты шектейді.

Реттеу нысанына қарай валюта бағамын атаулы және нақты деп бөледі.

Атаулы валюта бағамы- екі ел валюталарының салыстырмалы бағасы. Атаулы валюта бағамын белгілеу үшін “валютаның айырбас бағамы” ұғымы қолданылады.

Нақты валюта бағамы -екі елде өндірілген тауарлардың салыстырмалы бағасы.

Сондай-ақ валюта бағамын девизиялық және айырбас бағамы деп бөледі.

Девизиялық бағам шет валютасы бірлігімен есептелген ұлттық валюта бағасы.

Айырбас бағамы - ұлттық валюта бірлігімен есептелген шетел валютасының бағасы.

Валюта бағамының режиміне байланысты айырбас бағамының қозғалысы әр түрлі аталады. Құбылмалы баға жағдайында тепе-теңдік бағамын төмендеуі валютасын құнсыздануы деп аталса, ал көтерілуі валютаның қымбаттануы дейді. Тұрақты бағам режимінде бұл процестер сәйкесінше девальвация және ревальвация деп аталады.

Қазіргі айырбас бағамының қалыптасу үлгілерінің бірі пайыздық паритет теориясы мен сатып алу қабілеті паритеті біріктіруге негізделген. Ол бойынша екі валютаның айырбас бағамының өзгерісі олардың сатып алу қабілетінің айырмашылығын көрсетеді.

Сатып алу қабілетінің паритеті (ППС) – валюталардың сатып алу қабілетін теңестіру үшін қолданылатын валютаның айырбас бағамының деңгейі. ППС тұжырымдамасына сәйкес, халықаралық бәсеке халықаралық саудаға қатысатын тауарлар мен қызметтердің ішкі және сырқы бағаларын бір деңгейге әкеледі. Оның негізгі идеясы – бірыңғай баға заңы, яғни кез келген тауар жалпы нарықта бірыңғай бағаға ие. Бұл заңның маңызы: сыртқы бағаны ішкі бағаға және керісінше ауыстыруға мүмкіндік беретін екі баға теңдігінің болуы.

 

Қорытынды

1. Төлем балансы - мемлекеттің әлемдік нарықтағы экономикалық әрекеттерінің көрінісі, айнасы. Төлем балансына елдің барлық қарым-қатынасының экономикалық сандық мәні кіреді. Халықаралық валюта қорының анықтамасы бойынша төлем балансы құрамына мыналар кіреді: 1) Ағымдық операциялар шоты- тауар мен қызметтер экспорты мен импорты, таза инвестициядан таза табыстар және таза трансферттік аударымдар; 2) Капитал қозғалысы мен қаржы операцияларының шоты- ұзақ мерзімдік инвестициялар (тікелей және қоржындық); қысқа мерзімдік капиталдар қозғалысы шотына активтермен жасалған халықаралық мәмілелер кіреді: акция, облигация, жылжымайтын мүліктен түскен табыс және шетелден сатып алынған активтерге шығындар. 3) Ресми резервтер өзгерісі– мемлекеттің алтын қоры, әлемдік баға мен валюта бағамының өзгерісіне байланысты алтын валюта резервін қайт бағалау, елдегі алтынның бір бөлігін алтын қорына ауыстыру, ХВҚ-ның кейбір елдерге СДР беруі, шетел валютаның резервін пайдалану.

2. Валюта нарығы валюта мәмілелері жасалатын нарық, яғни онда белгілі атаулы валюта бағамы бойынша бір елдің валютасы екінші елдің валютасына айырбасталады. Еліміздің ішкі валюталық рыногі қалыптасу кезеніңде. Еліміздің коммерциялық банктері сыртқы қарыздарын өтегенде рынокқа валютаның айтарлықтай көлемін шығарады. Бұл ұлттық валютамызға да әсерін тигізеді.

 

Дәріске арналған әдістемелік кеңестер:

1. Тақырыпты толық түсіну үшін студент төлем балансының мәніне және оның құрылымына, төлем балансының тапшылығы мен дағдарысына, төлем балансын мемлекеттік реттеудің ерекшеліктеріне, валюта нарығына және валюта бағамының түрлеріне ерекше назар аударуы қажет.

2. Валюта бағамын есептей білу қажет.

3. Статистикалық деректерді қолдана отырып, елдің сауда және төлем балансына талдау жасай білу қажет.

 

4. Негізгі және қосымша әдебиет тізімі

Оқулықтар

1. Доғалов А.Н., Досмағанбетов Н.С. Макроэкономика: экономикалық мамандықтарға арналған оқулық/Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ. 2011. – 355 б.

2. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика: Оқулық. - Алматы: Экономика, 2003. - 432 бет.

3. Макроэкономика: учебник / Под общ. ред. А.А. Абишева, К.А. Хубиева. – Алматы: «Экономика», 2007. – 666 с.

4. Вечканов Г.С., Вечканова Г.Р. Макроэкономика. 2 - е изд. - Спб.: Питер, 2008. – 544 с.: ил. – (Серия «Учебники для вузов»).

5. Агапова Т.А., Серегина С.Ф. Макроэкономика: учебник / Под общ. ред. д.э.н., проф. А.Ф. Сидоровича; МГУ им. М.В. Ломоносова. – 8 - е изд., перераб. и доп. – М.: Издательство «Дело и Сервис», 2007. - 496 с. – («Учебники МГУ им. М.В. Ломоносова»).

6. Курс экономической теории: учебник – 5-е исправленное, дополненное и переработанное издание/ Под общ. ред. Чепурина М.Н. и Киселевой Е.А. – Киров: «АСА», 2006 – 832 с. (Раздел 3: Макроэкономика; Раздел 4: Международные аспекты экономической теории).

7. Селищев А.С. Макроэкономика. 3 - е изд. - Спб.: Питер, 2005. – 464 с.: ил. – (Серия «Учебники для вузов»).

8. Ивашковский С.Н. Макроэкономика: Учебник. 2 – изд., испр., доп. – М.: Дело, 2002. – 472 с.

9. Мэнкью Н.Г. Принципы макроэкономики. Учебник для вузов / Пер. с англ. – 2-е изд. – Спб.: Питер, 2006. – 576 c.

10. Тарасевич Л.С., Гальперин В.М., Гребенников П.И., Леусский А.И. Макроэкономика: Учебник / под ред. Тарасевича Л.С. 5-е изд.- М.: ЮРАИТ, 2004. – 656с.

Оқу құралы

1. Макроэкономика: оқу құралы: жалпы редакциясын басқарған Ә.Ә. Әбішев, Қ.А. Хубиев. – баспа ықшамдалып алынды. – Алматы: Экономика, 2008. – 368 б.

2. Киселева Е.А. Макроэкономика: курс лекций/Е.А. Киселева. – М.: Эксмо. 2007 – 351 б.

3. Киселева Е.А. Макроэкономика: Экспресс‑курс: Учебное пособие/Е.А. Киселева. – М.: Эксмо. 2008 – 384 б.

4. Вечканов Г.С., Вечканова Г.Р. Макроэкономика. Учебное пособие. 6-е изд.- Спб.: Питер, 2005. - 256с.

5. Доғалова Г.Н. Халықаралық экономика: Оқу құралы / - Алматы: Экономика, 2000. 88-бет.

6. Базылев Н. И. и др. Макроэкономика. Учебное пособие. – М.: ИНФРА – М, 2003. – 190 с.

7. Матвеева Т.Ю. Введение в макроэкономику. Учебное пособие, 2-е изд. М.: ГУ ВШЭ, 2004. – 512с.

8. Смагулова Ш.А., Баспанова А. Макроэкономика. Учебное пособие, Алматы: Жеті жарғы, 1999. – 144с.

9. Введение в макроэкономику: Учебное пособие. / Под ред. М.Е. Дорошенко – М.: ЮНИТИ, 2000. – 175 c.

10. Микро – и макроэкономика: Уч.пос. / М.И. Плотницкий, Л.В. Воробьева, Н.Н. Сухарева и др. – М.: Книжный дом, 2004. – 224 c.

11. Ивашковский С.Н. Экономика для менеджеров: Микро и макроуровень: Учебное пособие – Москва: Дело, 2002. – 439 c.

 

Оқу-әдістемелік құралдар

1. Макроэкономика. Методическое пособие для преподавателей и студентов.

2. Ғабит Ж.Х. Экономикалық теория: ОӘК. 2006. Алматы

Есептер жинағы

1. Агапова Т.А., Серегина С.Ф. Макроэкономика. Тесты: Уч. пос., 2-е изд. – М.:ДиС, 2005. – 96с.

2. Ким И. А. Сборник заданий по макроэкономике: Учебное пособие. М.: Вита-Пресс, 2005. – 144 с.

3. Сборник задач по микро и макроэкономике. Голиков А. Н., Киселева Е. А., Киров, - 1994.

4. Микро-, макроэкономика. Практикум. Под общей ред. Ю.А. Огибина – СПб,1994г.

Әдістемелік нұсқаулар

1. Доғалов А.Н., Досмағанбетов Н.С. «Макроэкономика» пәнінен курстық жұмысты орындау бойынша әдістемелік нұсқау (экономикалық мамандықтар үшін) – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2011. 20 б.

2. Доғалов А.Н., Досмағанбетов Н.С. «Экономикалық теория» пәнінен курстық жұмысты орындау бойынша әдістемелік нұсқау (экономикалық мамандықтар үшін) – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2011. 30 б.

3. Тоқсанбай Сүлеймен Рақымжанұлы. Үлкен экономикалық орысша-қазақша сөздік/Большой экономический русско-казахский словарь. – Алматы, 2010. 1010 б.


1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |

Поиск по сайту:



Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав. Студалл.Орг (0.019 сек.)